Herrmann logo

actief in kwaliteit

De kracht van tegenspraak in het nemen van beslissingen

Het is 28 januari 1986 wanneer zeven astronauten die zich aan boord van de spaceshuttle Challenger bevinden om het leven komen. Oorzaak: defecte afsluitringen. Technici hadden vooraf hun twijfels uitgesproken over de lancering omdat het die nacht had gevroren. De ringen waren volgens hen niet bestand tegen de kou. Maar NASA en de bemanning waren ongeduldig. Slechts 73 seconden na de lancering spatte het ruimteveer uiteen.

In 2003 gaat het weer mis en verongelukt spaceshuttle Columbia. Ook hierbij komen zeven astronauten om. Dit keer vanwege een beschadigd hitteschild. En ook nu waren technici vooraf kritisch geweest op het materiaal. Maar de deadline zette alles en iedereen onder druk.

De kracht van tegenspraak in het nemen van beslissingen

Een voorbeeld als dit laat zien wat er gebeurt als critici vraagtekens plaatsen bij mooie plannen terwijl de druk op de ketel staat en er gepresteerd moet worden. Tegenwerpingen worden dan gemakshalve weggewuifd. Soms komen partijen daarmee weg, vaak keert het zich tegen ze.

Daarnaast, een beslissing wordt er sowieso niet beter van. Twee weten nog altijd meer dan één. Ieder mens heeft tenslotte z’n eigen tunnelvisie. Ook al is die tunnel nog zo breed, het loont om ook naar anderen te luisteren.

En dus organiseren bedrijven medezeggenschap, ideeënbussen en instemmingsrondes voor medewerkers. Formeel en op papier is tegenmacht vaak dan ook prima georganiseerd. Maar in de praktijk komt het er niet van. Tegenspraak is tenslotte lastig. Collega’s die beren op de weg zien hebben namelijk vaak wél een punt. En daar zit een projectleider niet altijd op te wachten. Zijn project zit tenslotte net lekker in de ‘flow’, de deadline wordt gehaald en alles gaat zoals het moet gaan. Als er dan opeens lastige vragen komen die weliswaar hout snijden maar er ook voor zorgen dat een project moet worden stopgezet, uitgesteld of opnieuw moet worden ingericht, dan is dat op z’n zachtst gezegd vervelend.

De terughoudendheid van veel medewerkers en leidinggevenden om beren op de weg te omarmen kan met name funest zijn voor organisaties die wendbaar en innovatief willen zijn. Aan hen de uitdaging om medewerkers de ruimte te geven om te leren, om fouten te mogen maken en om zichzelf te verbeteren.

Dat is moeilijk, zo niet onmogelijk, binnen een organisatiecultuur waar senioriteit leidend en dwingend is en fouten worden afgestraft. Of in een organisatie waar de focus vooral ligt op targets, deadlines en prestaties en minder op de ontwikkeling en inbreng van medewerkers. Binnen dergelijke culturen wordt tegenspraak vaak weggewuifd. Te tijdrovend. Te lastig.

Toch zouden moderne organisaties die flexibel en innovatief willen zijn op z’n minst kunnen experimenteren met tegenspraak van andersdenkenden. Een onderzoekende en nieuwsgierige houding helpt daarbij. “Hier is mijn plan, wat vinden jullie ervan? Is dit realistisch en uitvoerbaar?” Wie daadwerkelijk openstaat voor de ideeën en meningen van anderen, deze op waarde schat en meeneemt in het eindresultaat, is naar alle waarschijnlijkheid beter af.

Uiteraard is tegenmacht geen wondermiddel. Want ook in dit geval moeten we openstaan voor andere meningen en andere oplossingen. Soms loont het wél dat één persoon de leiding neemt en eigenhandig een besluit neemt. In tijden van acute crisis bijvoorbeeld.

Zeker daar waar macht in het spel is, en het verleidelijk is om de eigen wil door te drukken, is het op z’n minst het experiment waard om het anders te doen. Om wél te luisteren naar wat anderen te zeggen hebben. En om wél te accepteren dat we zelf niet altijd alles beter weten. Dat we ook maar gewoon mensen zijn die anderen nodig hebben om samen tot een beter resultaat te komen.

Uit : Consultancy.nl (01 juni 2021), https://www.consultancy.nl/nieuws/34896/de-kracht-van-tegenspraak-in-het-nemen-van-beslissingen

Meer inspiratie